1. Giới thiệu và tính cấp thiết của Dự án
1.1: Lý do chọn đề tài
Bạo lực học đường là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn, tâm lý và quá trình học tập của học sinh. Qua thực tế học tập và giao tiếp với bạn bè, em nhận thấy nhiều mâu thuẫn trong trường học xuất phát từ những tình huống nhỏ như bất đồng ý kiến, hiểu lầm lời nói, trêu chọc hoặc tranh cãi trên mạng xã hội. Nếu không được giải quyết phù hợp, những mâu thuẫn này có thể dẫn đến xúc phạm, đe dọa, cô lập hoặc đánh nhau.
Tuy nhiên, việc hiểu kiến thức chưa đồng nghĩa với khả năng vận dụng hiệu quả trong thực tế. Khi tức giận, lo lắng hoặc cảm thấy bị xúc phạm, học sinh có thể phản ứng thiếu bình tĩnh dù đã biết hành vi bạo lực là không đúng.
Từ đó, em tìm hiểu về liệu pháp nhận thức – hành vi (Cognitive Behavioral Therapy – CBT), một phương pháp tâm lý chú trọng mối quan hệ giữa suy nghĩ, cảm xúc và hành vi. Em nhận thấy một số kỹ thuật dựa trên CBT như nhận diện suy nghĩ, đánh giá tình huống, điều chỉnh phản ứng và luyện tập hành vi tích cực có thể được vận dụng vào giáo dục kỹ năng giải quyết xung đột cho học sinh Trung học cơ sở (THCS)
1.2. Tính mới và tính cấp thiết
Về lý luận: Kết nối kiến thức phòng, chống bạo lực học đường và ứng phó với tình huống nguy hiểm cho học sinh với các kỹ thuật nhận thức – hành vi phù hợp lứa tuổi.
Về thực tiễn: Đề xuất mô hình rèn luyện kỹ năng cụ thể, dễ áp dụng thông qua các tình huống gần gũi với học sinh THCS.
Về công nghệ giáo dục: Khai thác AI để hỗ trợ mô phỏng, luyện tập, phản hồi và tự đánh giá hành vi, đồng thời lồng ghép phát triển năng lực số theo định hướng của Thông tư 02/2025/TT-BGDĐT.
2. Mục tiêu và giả thuyết nghiên cứu
Mục tiêu chung: Xây dựng và đánh giá hiệu quả bước đầu của mô hình giáo dục kỹ năng dựa trên CBT nhằm phát triển kỹ năng giải quyết xung đột, năng lực điều chỉnh hành vi và phát triển bản thân cho học sinh THCS, góp phần phòng ngừa bạo lực học đường.
Mục tiêu cụ thể:
- Khảo sát nhận thức, cảm xúc và cách ứng xử của học sinh trước các tình huống xung đột.
- Xây dựng mô hình rèn luyện kỹ năng dựa trên CBT phù hợp với lứa tuổi THCS.
- Thiết kế bộ tình huống mô phỏng bằng AI gắn với các bài học môn Giá dục công dân, Hoạt động trải nghiệm và từ các tình huống thực tế đời sống từ đó sẽ giúp cho học sinh rèn được các kĩ năng năng lực cơ bản để tự biết bảo vệ mình, phòng tránh xảy ra bạo lực và bị bạo lực.
- Đánh giá sự thay đổi về nhận diện cảm xúc, điều chỉnh hành vi, giải quyết xung đột của học sih trước và sau thực nghiệm.
- Đề xuất khả năng vận dụng mô hình trong hoạt động giáo dục của nhà trường.
Giả thuyết khoa học
Nếu học sinh được hướng dẫn nhận diện và điều chỉnh suy nghĩ, kiểm soát cảm xúc, luyện tập giải quyết xung đột theo các kỹ thuật dựa trên CBT kết hợp tình huống mô phỏng bằng AI thì kỹ năng giải quyết xung đột, năng lực tự điều chỉnh hành vi và năng lực phát triển bản thân sẽ được cải thiện.
Đồng thời, việc sử dụng AI có hướng dẫn sẽ góp phần nâng cao năng lực số và hình thành hành vi giao tiếp có trách nhiệm trên môi trường mạng từ đó tránh đực bạo lực qua không gian mạng.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Kỹ năng giải quyết xung đột, khả năng điều chỉnh hành vi, năng lực phát triển bản thân và năng lực số.
- Khách thể nghiên cứu: Học sinh THCS tại trường thực hiện dự án.
4. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tìm hiểu kiến thức SGK, tài liệu về CBT, giáo dục kỹ năng sống, phòng ngừa bạo lực học đường và năng lực số.
Phương pháp khảo sát: Sử dụng phiếu khảo sát ẩn danh trước và sau thực nghiệm, với thang đo 5 mức độ, từ 1 – Rất không đồng ý đến 5 – Rất đồng ý.
Phương pháp thực nghiệm giáo dục: Tổ chức các hoạt động nhận diện cảm xúc, phân tích tình huống, đóng vai, giải quyết xung đột và thực hành với AI.
Phương pháp quan sát, đánh giá: Giáo viên sử dụng bảng tiêu chí để đánh giá cách học sinh nhận diện vấn đề, lựa chọn hành vi và giải thích phương án ứng xử.
Dụng cụ, thiết bị: Côngg ghệ số, AI
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português